Anattalakkhana Sutta

Yantam sattehi dukkhena ñeyyam anattalakkhaṇam
Attavādattasaññāṇam sammadeva vimocanam
Sambuddho tam pakāsesi diṭṭhasaccāna yoginam
Uttarim paṭivedhāya bhāvetum ñāṇamuttamam
Yantesam diṭṭhadhammānam ñāṇenupaparikkhatam
Sabbāsavehi cittāni vimuccimsu asesato
Tathā ñāṇānussārena sāsanam kātumicchatam
Sādhūnam atthasiddhattham tam suttantam bhaṇāma se

Evam me sutam:

Ekam samayam Bhagavā Bārāṇasiyam viharati Isipatane Migadāye. Tatra kho Bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:

Rūpam bhikkhave anattā, rūpañca hidam bhikkhave attā abhavissa, nayidam rūpam ābādhāya samvatteyya, labbhetha ca rūpe, “Evam me rūpam hotu, evam me rūpam mā ahosī” ti. Yasmā ca kho bhikkhave rūpam anattā, tasmā rūpam ābādhāya samvattati, na ca labbhati rūpe, “Evam me rūpam hotu, evam me rūpam mā ahosī” ti.

Vedanā anattā, vedanā ca hidam bhikkhave attā abhavissa, nayidam vedanā ābādhāya samvatteyya, labbhetha ca vedanāya, “Evam me vedanā hotu, evam me vedanā mā ahosī” ti. Yasmā ca kho bhikkhave vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya samvattati, na ca labbhati vedanāya, “Evam me vedanā hotu, evam me vedanā mā ahosī” ti.

Saññā anattā, saññā ca hidam bhikkhave attā abhavissa, nayidam saññā ābādhāya samvatteyya, labbhetha ca saññāya, “Evam me saññā hotu, evam me saññā mā ahosī” ti. Yasmā ca kho bhikkhave saññā anattā, tasmā saññā ābādhāya samvattati, na ca labbhati saññāya, “Evam me saññā hotu, evam me saññā mā ahosī” ti.

Sankhārā anattā, sankhārā ca hidam bhikkhave attā abhavissamsu, nayidam sankhārā ābādhāya samvatteyyum, labbhetha ca sankhāresu, “Evam me sankhārā hontu, evam me sankhārā mā ahesun” ti. Yasmā ca kho bhikkhave sankhārā anattā, tasmā sankhārā ābādhāya samvattanti, na ca labbhati sankhāresu “Evam me sankhārā hontu, evam me sankhārā mā ahesun” ti.

Viññāṇam anattā, viññāṇañca hidam bhikkhave attā abhavissa, nayidam viññāṇam ābādhāya samvatteyya, labbhetha ca viññāṇe “Evam me viññāṇam hotu, evam me viññāṇam mā ahosī” ti. Yasmā ca kho bhikkhave viññāṇam anattā, tasmā viññāṇam ābādhāya samvattati, na ca labbhati viññāṇe, “Evam me viññāṇam hotu, evam me viññāṇam mā ahosī” ti.

Tam kim maññatha bhikkhave, rūpam niccam vā aniccam vāti?
Aniccam bhante.
Yam panāniccam, dukkham vā tam sukham vāti?
Dukkham bhante.
Yam panāniccam dukkham viparināma-dhammam, kallam nu tam samanupassitum “Etam mama, esohamasmi, eso me attā” ti?
No hetam bhante.

Tam kim maññatha bhikkhave, vedanā niccā vā aniccā vāti?
Aniccā bhante.
Yam panāniccam, dukkham vā tam sukham vāti?
Dukkham bhante.
Yam panāniccam dukkham viparināma-dhammam, kallam nu tam samanupassitum “Etam mama, esohamasmi, eso me attā” ti?
No hetam bhante.

Tam kim maññatha bhikkhave, saññā niccā vā aniccā vāti?
Aniccā bhante.
Yam panāniccam, dukkham vā tam sukham vāti?
Dukkham bhante.
Yam panāniccam dukkham viparināma-dhammam, kallam nu tam samanupassitum “Etam mama, esohamasmi, eso me attā” ti?
No hetam bhante.

Tam kim maññatha bhikkhave, sankhārā niccā vā aniccā vāti?
Aniccā bhante.
Yam panāniccam, dukkham vā tam sukham vāti?
Dukkham bhante.
Yam panāniccam dukkham viparināma-dhammam, kallam nu tam samanupassitum “Etam mama, esohamasmi, eso me attā” ti?
No hetam bhante.

Tam kim maññatha bhikkhave,viññāṇam niccam vā aniccam vāti?
Aniccam bhante.
Yam panāniccam, dukkham vā tam sukham vāti?
Dukkham bhante.
Yam panāniccam dukkham viparināma-dhammam, kallam nu tam samanupassitum “Etam mama, esohamasmi, eso me attā” ti?
No hetam bhante.

Tasmā tiha bhikkhave yankiñci rūpam atītānāgata-paccuppannam ajjhattam vā bahiddhā vā oḷārikam vā sukhumam vā hīnam vā paṇītam vā yandūre santike vā, sabbam rūpam “Netam mama, nesohamasmi, na me so attā” ti evametam yathābhūtam sammappaññāya daṭṭhabbam.

Yā kāci vedanā atītānāgata-paccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbā vedanā “Netam mama, nesohamasmi, na me so attā” ti evametam yathābhūtam sammappaññāya daṭṭhabbam.

Yā kāci saññā atītānāgata-paccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbā saññā “Netam mama, nesohamasmi, na me so attā” ti evametam yathābhūtam sammappaññāya daṭṭhabbam.

Ye keci sankhārā atītānāgata-paccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe sankhārā “Netam mama, nesohamasmi, na me so attā” ti evametam yathābhūtam sammappaññāya daṭṭhabbam.

Yankiñci viññāṇam atītānāgata-paccuppannam ajjhattam vā bahiddhā vā oḷārikam vā sukhumam vā hīnam vā paṇītam vā yandūre santike vā, sabbam viññāṇam “Netam mama, nesohamasmi, na me so attā” ti evametam yathābhūtam sammappaññāya daṭṭhabbam. Evam passam bhikkhave sutvā ariyasāvako rūpasmim pi nibbindati, vedanāya pi nibbindati, saññāya pi nibbindati, sankhāresu pi nibbindati, viññāṇasmim pi nibbindati, nibbindam virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmim “Vimuttam” iti ñāṇam hoti, “Khīṇā jāti, vusitam brahmacariyam, katam karaṇīyam, nāparam itthattāyā” ti pajānātī ti.

Idamavoca Bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū Bhagavato bhāsitam abhinandum. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmim bhaññamāne pañcavaggiyānam bhikkhūnam anupādāya āsavehi cittāni vimuccimsūti. Anattalakkhaṇa Suttam niṭṭhitam